วันพยาบาลสากล

12 พค. 68

“วันพยาบาลสากล”

ผมขอส่งบทความนี้เพื่อเป็นแรงบันดาลใจในการทำหน้าที่ด้วยหัวใจของพยาบาลและแพทย์ในการดูแลผู้ป่วยแบบองค์รวม

“ใจเขา…ใจเรา”

นพ.พิษณุ ขันติพงษ์

มีอยู่วันหนึ่งใกล้เที่ยง พยาบาลโทรศัพท์หาผมว่ามีคุณยายนั่งร้องไห้อยู่หน้าห้องตรวจไม่ยอมพูดอะไรกับใคร ขอให้ผมช่วยไปดูด้วยเพราะคนไข้คนอื่นๆมองกันใหญ่แล้ว

ผมเดินไปหน้าห้องตรวจผู้ป่วยนอกพบคุณยายอายุราว 70 ปีเศษ กำลังนั่งร้องไห้สะอึกสะอื้นอย่างไม่สนใจหรืออายใคร ผมจึงเข้าไปแนะนำตัวพร้อมยื่นกระดาษเช็ดหน้าให้และพาคุณยายมานั่งในห้องตรวจที่ว่าง หลังจากที่คุณยายหยุดร้องไห้แล้วผมจึงถามถึงสาเหตุที่คุณยายร้องไห้ ท่านเล่าให้ฟังว่า

เช้านี้ท่านตื่นตั้งแต่ตี4กว่า ทำอาหารเช้าให้หลานแล้วจึงเดินไปตลาดซึ่งใช้เวลาเดินราวครึ่งชั่วโมงเพื่อขึ้นรถสองแถวเที่ยวแรกออกจากตลาด 6 โมงเช้า เข้าเมืองเนื่องจากเป็นวันที่หมอโรงพยาบาลจังหวัดนัดตรวจ รถใช้เวลาวิ่งราว 3 ชั่วโมง ไปถึงที่ รพ. 9 โมง นั่งรอหมอที่หน้าห้องตรวจ ได้เข้าตรวจประมาณ 11.00 น. ปรากฏว่าหมอไม่ตรวจบอกว่าไม่ใช่เวรของคุณหมอที่นัดและบอกให้คุณยายมาใหม่เพื่อพบหมอคนที่นัดในวันรุ่งขึ้น คุณยายจึงออกมานั่งร้องไห้เพราะไม่รู้ว่าพรุ่งนี้จะมาได้อย่างไร วันนี้กว่าจะกลับถึงบ้านก็ค่ำแล้ว ผมขอดูใบนัดพบว่าคุณยายมาถูกตามวันนัดแสดงว่าทาง รพ. เป็นฝ่ายนัดวันผิด ไม่ใช่ความผิดของคุณยาย เกิดอะไรขึ้นทำไมต้องให้คุณยายมารับผิดชอบ และถึงแม้ว่าคุณยายจะจำวันผิด มาผิดวันไม่ใช่วันที่คุณหมอนัดเราจะช่วยอะไรคุณยายไม่ได้เลยหรือ

ผมจึงถือใบนัดไปพูดคุยกับคุณหมอในห้องตรวจพร้อมพยาบาลหน้าห้องเล่าให้ฟังถึงความลำบากของคุณยายที่จะต้องมาพบหมอ น่าปลื้มใจที่คุณหมอเข้าใจและขอโทษที่ปฏิเสธการรักษาคุณยายเนื่องจากไม่ได้เป็นหมอที่นัดตรวจรักษาคุณยายเพราะไม่ได้คิดถึงปัญหาของคุณยายเลยพร้อมรับปากว่าจะดูแลคุณยายในวันนี้เอง

ผมสังเกตุเห็นคุณหมอท่านนั้นน้ำตาคลอเบ้า คงความสำนึกเสียใจที่ปฏิเสธการรักษาคุณยายในครั้งแรก เพียงแค่นี้ผมก็มีความสุขแล้วที่อย่างน้อยก็ได้ช่วยให้คุณหมออีกหนึ่งคนได้เข้าใจถึงความจริงที่ว่าคนไข้ก็เป็นคนเช่นเดียวกับเรามีความรู้สึกนึกคิดเหมือนเรา จะทำให้การดูแลรักษาคนไข้ได้ผลดีขึ้นมากกว่าที่มองเห็นแค่เพียงโรคที่คนไข้เป็นอยู่และจะรักษาเพียงโรคที่เป็น ต่อให้เรารักษาโรคให้ดีที่สุดก็คงไม่เท่ากับการได้รักษาคนคนหนึ่งที่ป่วยเป็นโรค

พยาบาลเป็นด่านหน้าที่คอยรับหน้ากับผู้ป่วย จึงมีความสำคัญในการให้ความช่วยเหลือรับทราบปัญหาเบื้องต้น จึงต้องมีความเห็นอกเห็นใจผู้ป่วยเป็นพื้นฐานที่สำคัญ เพื่อจะทำงานประสานงานกับแพทย์ให้เข้าใจถึงปัญหาของผู้ป่วยที่แท้จริงจะได้ให้การดูแลรักษาแบบองค์รวม

บทเรียนจากเรื่องนี้ทำให้ผมได้คิดว่าทุกครั้งที่เรานัดคนไข้เราเคยไหมที่จะถามว่าคนไข้สะดวกที่จะมาพบเราอีกเมื่อไร เรามักจะเอาวันที่เราสะดวกเสมอและไม่เคยถามว่าคนไข้สะดวกที่จะมาหรือไม่ ยิ่งไปกว่านั้นบางครั้งคนไข้บอกว่าไม่สะดวกที่จะมาวันนั้นแต่เราก็ยังคงนัดโดยไม่สนใจว่าคนไข้จะมาได้หรือไม่แต่อย่างไร

ขณะเดียวกันผมคิดว่าเราควรนัดติดตามการรักษาเมื่อจำเป็นจริงๆโดยเฉพาะกรณีที่บ้านอยู่ไกลหรืออาจส่งต่อไปรักษาต่อใกล้บ้านโดยมีแนวทางการส่งต่อให้ชัดเจนและพร้อมที่จะให้คำปรึกษากับแพทย์หรือเจ้าหน้าที่ที่ดูแลต่อทุกเวลา ผมคิดว่าการสร้างเครือข่ายในการรักษาพยาบาลเป็นสิ่งสำคัญ เราคงต้องสร้างมาตรฐานศักยภาพในการดูแลคนไข้ให้สถานพยาบาลแต่ละระดับพร้อมกับให้ความมั่นใจทั้งคนไข้และทีมเจ้าหน้าที่ผู้รักษาในการเป็นที่ปรึกษาได้ทุกเวลาเมื่อมีปัญหาเกิดขึ้น

การให้บริการด้วยหัวใจจะเกิดขึ้นไม่ได้ถ้าเราไม่คิดถึงจิตใจของคนไข้ เช่นเดียวกันกับงานบริการอื่นๆถ้าเราคำนึงถึงจิตใจของคนที่มารับบริการเป็นสำคัญ จะทำให้งานนั้นสำเร็จอย่างงดงาม นี่แหละความสำคัญของ “ใจเขา…ใจเรา”

“ขอบคุณที่เป็นคนดี”